TRANG CHỦ      GIỚI THIỆU      TIN TỨC      LIÊN HỆ      EMAIL   
      
  Tài liệu
Sách thư viện
Số liệu thống kê
Góp ý văn bản
Văn bản, Quy chế
  LIÊN KẾT WEBSITE


 

Dữ liệu dân số Cộng đồng các Dân tộc Việt Nam

Người Cơ Lao

Tên tự gọi : Cơ Lao.

Tên gọi khác : Tứ Đư, Ho Ki, Voa Đề.

Nhóm địa phương : Cơ Lao Xanh, Cơ Lao Trắng, Cơ Lao Đỏ.

Dân số : 2.636 người.(*)

Lịch sử : Người Cơ Lao chuyển cư tới Việt Nam cách đây khoảng 150 - 200 năm.

Ngôn ngữ : Tiếng nói thuộc nhóm ngôn ngữ Ka Đai, cùng nhóm với tiếng La Ha, La Chí, Pu Péo (ngữ hệ Thái - Ka Đai). Trước đây, các nhóm địa phương có phương ngữ khác nhau nhưng hiện nay đa số người Cơ Lao Đỏ, Cơ Lao Xanh không còn nói được tiếng mẹ đẻ của mình nữa. Tùy theo quá trình tiếp xúc, cộng cư, họ quen sử dụng tiếng Quan hỏa, tiếng Nùng hay tiếng Pu Péo, Mông.

Hoạt động sản xuất : Bộ phận người Cơ Lao ở vùng cao núi đá tai mèo chủ yếu làm nương cày, thổ canh hốc đá. Ngô là cây lương thực chính. Trên nương họ còn trồng đậu răng ngựa, lúa mạch, đậu Hà lan, su hào... Người Cơ Lao có truyền thống dùng phân chuồng, phân tro và nhiều kinh nghiệm sử dụng phân bón trên nương. Phân tro được bón vào từng hốc khi tra ngô. Bộ phận người Cơ Lao ở vùng núi đất chuyên sống bằng nghề làm ruộng bậc thang, lúa là cây lương thực chính. Nghề thủ công truyền thống là đan lát (nong, bồ, phên, cót...) và làm đồ gỗ (bàn, hòm, yên ngựa, quan tài, các đồ đựng bằng gỗ). Nhiều làng có thợ rèn sửa chữa nông cụ.

Ăn : Tùy nơi, họ ăn ngô chế thành bột mèn mén hoặc ăn cơm, quen dùng bát, thìa, muôi bằng gỗ.

Mặc : Phụ nữ mặc áo cùng loại với áo người Nùng, Giáy nhưng dài quá gối. Áo được trang trí bằng những miếng vải màu đáp trên hò áo, ngực, tay áo. Trước đây người Cơ Lao Trắng, Cơ Lao Xanh còn mặc thêm chiếc áo ngắn tay ra ngoài áo dài để phô những miếng vải màu đắp trên tay áo trong, chân cuốn xà cạp.

: Người Cơ Lao chủ yếu ở Hà Giang, Tuyên Quang, thường sống thành từng làng khoảng 15 - 20 nóc nhà. Nhà ba gian hai chái, mái lợp cỏ gianh hoặc các ống vầu, nứa bổ đôi xếp úp ngửa. Người Cơ Lao Đỏ làm nhà trình tường như người láng giềng Pu Péo.

Phương tiện vận chuyển : Dùng ngựa để thồ hàng là phương tiện vận chuyển phổ biến của người Cơ Lao. Họ quen dùng địu đan bằng giang có hai quai đeo vai. Hằng ngày họ phải địu nước về nhà ; ở vùng núi đất, dùng máng lần đưa nước về đến tận nhà hay gần nhà.

Quan hệ xã hội : Mỗi nhóm Cơ Lao thường có dòng họ khác nhau như các họ Vần, Hồ, Sềnh, Chảo (Cơ Lao Trắng), Min, Cáo, Sú, Lí (Cơ Lao Đỏ), Sáng (Cơ Lao Xanh). Gia đình nhỏ phụ hệ là phổ biến. Nếu nhà không có con trai, người ta thường lấy con rể về ở rể. Con rể vẫn giữ họ của mình nhưng có quyền thừa kế tài sản nhà vợ. Người ở rể có bàn thờ tổ tiên mình và bàn thờ bố mẹ vợ.

Cưới xin : Tục lệ cưới xin khác nhau giữa các nhóm. Chú rể Cơ Lao Xanh mặc áo dài xanh, cuốn khăn đỏ qua người. Cô dâu về đến cổng nhà trai phải búi tóc ngược lên đỉnh đầu, và muốn qua cổng phải dẫm vỡ một cái bát, một cái muôi gỗ đã để sẵn trước cổng. Cô dâu Cơ Lao Đỏ chỉ ngủ lại nhà chồng đêm hôm đón dâu. Cách cưới kéo vợ hay cướp vợ như người Mông vẫn thường xảy ra.

Sinh đẻ : Người Cơ Lao không có tục chôn hay treo nhau đẻ lên cây mà thường đem đốt, rồi bỏ tro than vào hốc đá trên rừng. Con trai được đặt tên sau 3 ngày 3 đêm, con gái 2 ngày 3 đêm. ở một số nơi trẻ được đặt tên khi đầy tháng. Trong lễ đặt tên cúng tổ tiên và thần Ghi Trếnh, vị thần bảo vệ trẻ em. Theo phong tục, bà ngoại đặt tên và tặng cháu quà.

Ma chay : Trong tang lễ có phong tục làm ma hai lần : lễ chôn người chết và lễ làm chay. ở người Cơ Lao Xanh, lễ làm chay có thể tiến hành ngay hôm chôn hay một vài năm sau. Người chết được cúng đưa hồn về Chan San, quê hương xưa. Người Cơ Lao Đỏ có phong tục xếp đá quanh mộ, cứ 10 tuổi lại xếp một vòng đá. Các vòng đá tuổi được phủ kín đất ; trên cùng lại xếp thêm một vòng đá nữa.

Thờ cúng : Người Cơ Lao tin mỗi người có 3 hồn ; lúa, bắp và gia súc cũng đều có hồn. Hồn lúa (hồn lúa bố, hồn lúa mẹ, hồn lúa vợ và hồn lúa chồng) được cúng mỗi khi gặt xong và cúng vào dịp Tết mùng 5 tháng 5. Tổ tiên được thờ 3 hay 4 đời. Thần Đất là vị thần quan trọng được gia đình và toàn bản thờ cúng.

Lễ tết : Người Cơ Lao ăn Tết Nguyên đán, Tết mùng 3 tháng 3, mùng 5 tháng 5, 15 tháng 7 và mùng 9 tháng 9 âm lịch như nhiều dân tộc ở vùng Đông Bắc Việt Nam.

Học : Chữ Hán được sử dụng phổ biến trong việc cúng lễ. Ngày nay như các dân tộc khác trong cả nước, học sinh được học tiếng Việt và chữ phổ thông
 
              Theo Cộng đồng các Dân tộc Việt Nam
                         Ủy ban Dân tộc

* : Số liệu tổngđiều tra dân số 2009 của Tổng cục Thống Kê

[ Quay lại ]

 


 
  TIN MỚI
  THÔNG BÁO

Thông báo
Viện Dân tộc đang có nhu cầu thuê trụ sở làm việc; diện tích 350-400 m2, có bảo vệ, chỗ để xe máy, ô tô, gần 80 Phan Đình Phùng- Ba Đình- Hà Nội.
Thông tin gửi về : Viện Dân tộc 76 An Dương, Tây Hồ, Hà Nội
Điện thoại: 0422137913 fax 0437913001
Thực hiện Đề tài cấp Nhà nước KX04/11-15

  LIÊN KẾT WEBSITE


  THỐNG KÊ

Người online: 4

Số lượt truy cập: 404,038

Viện Dân tộc, Ủy ban Dân tộc.
Địa chỉ: Số 76 An Dương, Tây Hồ, Hà Nội
Điện thoại: 043.7913001. Email: iema@cema.gov.vn